ASGADeD, BNG, CCOO, CIG, Compostela Aberta, COP (Colexio de Psicoloxía), COTOGA (Colexio de
Terapia Ocupacional), COTS (Colexio de Traballo Social), CUT, Esquerda Unida, MODEPEN,
SINDICATO LABREGO GALEGO, PODEMOS e PSOE presentaban esta mañá a plataforma
“Emerxencia, Dependencia” e o manifesto no que se recollen tanto a análise da situación como as
propostas coas que se pretende dar unha solución acaída á actual situación de emerxencia.
Con este motivo anunciaron que se solicitará unha xuntanza coa conselleira de Política Social e máis
cos grupos parlamentarios, para que inclúan estas propostas como emendas nos orzamentos da
Xunta para 2026, ademais da convocatoria dunha mobilización para o día 17 de novembro,
coincidindo co debate das emendas á totalidade dos orzamentos.
Atallar a emerxencia
Segundo denunciaron, a principios deste ano 2025, a Xunta de Galicia, aprobou de forma unilateral
unha reforma da lei 13/2008 de servizos sociais que, “lonxe de mellorar a situación da atención á
dependencia, reduce o dereito dos galegos e galegas aos servizos sociais”. Unha reforma que se
fixo, segundo denunciaron, “pola porta de atrás, aproveitando a lei de acompañamento dos
orzamentos, para evitar así a consulta e participación dos axentes sociais”.
Neste sentido, aseguraron que nin sequera se convocou o Consello Galego de Benestar Social,
órgano consultivo e de participación en materia de servizos sociais, e mesmo se aproveitou o
mesmo sistema da lei de acompañamento para deixalo sen competencias.
Xunto a isto, explicaron que desde o 3 de xaneiro de 2025, unificáronse as solicitudes de
dependencia e discapacidade, eliminando o informe social, “o que trata as valoracións profesionais
como un simple trámite ou acto administrativo” o que constitúe “un ataque aos dereitos da
cidadanía, de ter uns servizos sociais dignos e de calidade”, porque as solicitudes poderanas facer as
persoas usuarias ou entidades de carácter lucrativo “provocando a desigualdade no acceso aos
recursos”.
393 días agardando
A plataforma denuncia que, a día de hoxe, unha persoa dependente en Galicia ten que esperar de
media 393 dias, unha semana máis que en decembro de 2024, máis do dobre do que di a lei que fixa
en 180 días o tempo máximo de tramitación. Ademais “hai case 1.700 persoas agardando por un
servizo ou prestación á que teñen dereito recoñecido por lei, case 200 persoas máis que en
decembro de 2024” e no que levamos de ano “faleceron en Galiza máis de 55 persoas agardando
pola dependencia”, que se suman ás máis de 7.000 que faleceron na lista de espera desde 2017.
Xa a finais do ano 2023 se tiñan publicado cambios normativos onde se unificaba nun
procedemento a valoración de dependencia e a aprobación do PIA (Programa Individual de
Atención) e coa que se pretendía reducir os prazos á metade, que naquel momento xa estaban en
máis dun ano. Porén denunciaron que estes prazos “se alongaron e ademais as persoas
dependentes perderon dereitos ao unificar o procedementos”.
A modo de exemplo referíronse a casos de arquivo por falecemento atopándose a valoración feita, e
despois de transcorrido máis de un ano (solicitude de decembro de 2023, valoración en agosto
2024, falecemento en outubro de 2024 e arquivada por falecemento en febreiro do ano 2025);
tempos de agarda de 14 meses en persoas con 98 anos de idade; peticións de actualización de
informes médicos, con ameaza de arquivo de expediente e meses de espera para o cambio de PIA
por empeoramento e ingreso en residencias.
Persoas con discapacidade
A plataforma entende que estas modificacións van traer importantes prexuízos tamén para as
persoas con discapacidade, porque “non se avalía a situación real e individual de cada caso, nin por
exemplo a mobilidade reducida que afecta a moitas persoas maiores”. Por iso denuncia que o que
hai detrás “é a privatización do sistema de xeito encuberto” que se pretende culpar ás profesionais
do atasco nas resolucións, en lugar de asumir a responsabilidade “pola súa incompetencia e mala
xestión”.
Fronte a isto a plataforma reclama máis recursos públicos e menos bonos inxustos; incrementar os
cadros de persoal dos servizos de dependencia e discapacidade, incorporando tamén profesionais
de disciplinas non contempladas agora, cubrindo baixas e vacantes (e non reforzando os servizos
cando se “desmadran” os tempos de agarda). “O persoal non pode asumir a mesma carga de
traballo nun momento en que, cada vez máis, se incrementan as necesidades da poboación en
situación de dependencia”.
Rexeita a utilización dos bonos anunciados pola Xunta do PP, cos que busca silenciar a persoas
usuarias e familias, entendendo que “é unha estratexia para non dar servizos á poboación e que o
diñeiro público remate en mans privadas”, que devolve os coidados ao fogar, “perpetuando o rol de
coidadoras das mulleres”.
Coidados convertidos en negocio de grandes multinacionais
Para a plataforma o PP pretende converter os coidados en negocio das multinacionais. Fronte a iso
defende unha estratexia de servizos sociais, que garantan a calidade dos servizos públicos e exixe ao
goberno de Alfonso Rueda que revogue os cambios realizados na Lei 13/2008 en materia de acceso
ao sistema de dependencia.
Demanda a posta en marcha sen demora dun sistema público galego de atención á dependencia,
que aglutine todos os recursos públicos como residencias, centros de día, SAF; reclamamos a
dotación urxente de persoal para as valoracións de dependencia e discapacidade, e que estas
valoracións se realicen no domicilio da persoa, tal e como estabelece a lei; o aumento de
orzamentos para a atención á dependencia, a dotación adecuada de prazas en centros públicos, e a
creación de cantos recursos públicos sexan necesarios para garantir que as necesidades das galegas
e galegos sexan cubertas.
Canda isto solicita a convocatoria urxente do Consello Galego de Benestar Social, coa
comparecencia da Conselleira de Política Social e Igualdade, e que se repoña o papel consultivo
deste organismo e fai un chamamento ás organizacións políticas para que asuman estas
reivindicacións como propias e poñan en marcha cantas iniciativas consideren para camiñar para a
súa xusta consecución.
